Trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội, việc xây dựng và củng cố đời sống văn hóa ở cơ sở luôn giữ vai trò quan trọng, góp phần hình thành nhân cách con người, tạo dựng môi trường sống lành mạnh, văn minh. Một trong những nội dung cốt lõi của công tác này là thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và các sinh hoạt cộng đồng. Đây không chỉ là yêu cầu mang tính quản lý nhà nước mà còn là nhu cầu tự thân của xã hội hiện đại, nhằm hướng tới sự phát triển bền vững, tiết kiệm và giàu bản sắc văn hóa.
Trong những năm qua, việc triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và các sinh hoạt cộng đồng từng bước được định hình, góp phần giảm thiểu các hủ tục lạc hậu, nâng cao ý thức cộng đồng và tinh thần trách nhiệm của người dân. Nhiều địa phương đã xuất hiện các mô hình hay, cách làm hiệu quả, phát huy tốt truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, đồng thời phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Tuy nhiên, bên cạnh đó ở một số nơi, việc thực hiện nếp sống văn minh còn mang tính hình thức, chưa đi vào chiều sâu. Tình trạng tổ chức cưới hỏi, tang lễ còn phô trương, lãng phí, kéo dài thời gian, gây ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của cộng đồng vẫn diễn ra. Một số hủ tục lạc hậu chưa được xóa bỏ triệt để. Công tác tuyên truyền, vận động ở cơ sở có nơi chưa thường xuyên, thiếu hiệu quả, dẫn đến nhận thức của một bộ phận người dân chưa đầy đủ, chưa tự giác chấp hành.
Trước thực trạng đó, việc tăng cường thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và các sinh hoạt cộng đồng trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Đây là giải pháp quan trọng nhằm tạo chuyển biến rõ nét từ nhận thức đến hành động, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, tiến bộ. Người đứng đầu phải đi đầu trong việc tổ chức cưới hỏi, tang lễ tiết kiệm, đúng quy định, tránh phô trương, hình thức. Đồng thời, cần gắn việc thực hiện nếp sống văn minh với kỷ luật, kỷ cương hành chính, với thực hành tiết kiệm và phòng, chống lãng phí. Việc chấp hành các quy định này cần được xem là tiêu chí quan trọng trong đánh giá, xếp loại thi đua hằng năm.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật giữ vai trò then chốt. Nội dung tuyên truyền cần được đổi mới, đa dạng về hình thức, phù hợp với từng đối tượng và đặc thù địa phương. Việc sử dụng các phương tiện truyền thông, hệ thống loa truyền thanh, mạng xã hội và các hoạt động sinh hoạt cộng đồng sẽ góp phần nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Thông qua đó, mỗi người dân hiểu rõ ý nghĩa của việc thực hiện nếp sống văn minh, từ đó tự giác thực hiện. Việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước cần đảm bảo phù hợp với quy định pháp luật, đồng thời phản ánh được đặc điểm văn hóa của địa phương. Các quy định cụ thể về việc cưới, việc tang cần rõ ràng, dễ thực hiện và có tính ràng buộc cộng đồng. Việc Tổ chức tiệc việc cưới, cần hướng tới tổ chức gọn nhẹ, tiết kiệm, vui tươi, lành mạnh. Việc tổ chức tiệc cưới không nên kéo dài, không gây ảnh hưởng đến giao thông, trật tự công cộng. Hạn chế việc sử dụng âm thanh quá lớn, tránh gây ồn ào, ảnh hưởng đến đời sống xung quanh. Đồng thời, cần loại bỏ các hình thức mời cưới mang tính hình thức, lãng phí.
Đối với việc tang, cần đảm bảo trang nghiêm, tiết kiệm, phù hợp với truyền thống văn hóa. Việc tổ chức tang lễ cần tuân thủ quy định về thời gian, không kéo dài gây ảnh hưởng đến vệ sinh môi trường và đời sống sinh hoạt của cộng đồng. Hạn chế các hủ tục mê tín dị đoan, các hình thức phô trương không cần thiết. Việc sử dụng nhạc tang cần phù hợp, tránh gây phản cảm. Bên cạnh đó, các sinh hoạt cộng đồng khác như lễ hội, liên hoan, kỷ niệm cũng cần được tổ chức theo hướng văn minh, tiết kiệm, tránh lãng phí. Việc đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm trong các hoạt động này là yêu cầu bắt buộc.
Một yếu tố quan trọng khác là xây dựng và nhân rộng các mô hình điển hình. Những mô hình cưới văn minh, tang lễ tiết kiệm, khu dân cư thực hiện tốt nếp sống văn hóa cần được biểu dương, khen thưởng kịp thời. Đây sẽ là những tấm gương để các địa phương khác học tập, làm theo.
Có thể khẳng định rằng, việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và sinh hoạt cộng đồng không chỉ là trách nhiệm của các cấp chính quyền mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân. Khi mỗi cá nhân, mỗi gia đình nhận thức đúng và hành động tích cực, sẽ tạo nên sự chuyển biến mạnh mẽ trong toàn xã hội. Việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống càng trở nên quan trọng. Thực hiện nếp sống văn minh chính là cách để dung hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa giá trị văn hóa và yêu cầu phát triển.
Để đạt được mục tiêu đó, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, các cấp và sự đồng thuận của nhân dân. Chỉ khi tất cả cùng chung tay, nếp sống văn minh mới thực sự đi vào cuộc sống, trở thành thói quen, thành nét đẹp trong đời sống xã hội, góp phần tiết kiệm chi phí, giảm thiểu lãng phí mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, tiến bộ. Đây chính là nền tảng vững chắc để xây dựng xã hội văn minh, hiện đại và giàu bản sắc dân tộc trong thời kỳ hội nhập và phát triển.
XK
